Цзюцюй Хун Мэй

Цзюцюй Хун Мэй — адзіны чырвоны чай сярод дваццаці васьмі знакамітых чаёў правінцыі Чжэцзян, які заслужыў паэтычную мянушку «адна пунсовая кропка ў моры зеляніны» (万绿丛中一点红). Гэты гунфу-хунча з амаль двухсотгадовай гісторыяй нарадзіўся на стыку фуцзяньскай традыцыі чырвонага чаю і ўнікальнага тэруару заходняга прыгарада Ханчжоў. Яго найтанчэйшыя, выгнутыя падобна да рыбалоўных гаплікаў чаіны, рубінавы настой і водар, які нагадвае красаванне чырвонай слівы мэйхуа, зрабілі яго візітнай карткай чайнай культуры Сіху нароўні з вялікім Лунцзінам.

1. Класіфікацыя і Паходжанне:

• Тып: Кітайскі чырвоны чай (红茶, hóngchá), цалкам акіслены (ферментаваны).
• Катэгорыя: Гунфу-хунча (工夫红茶, gōngfū hóngchá) — традыцыйны чырвоны чай майстэрскай апрацоўкі. Уваходзіць у лік гістарычных знакамітых чаёў Кітая (历史名茶). З’яўляецца адзіным чырвоным чаем у пераліку дзесяці знакамітых чаёў Ханчжоў «дзевяць зялёных, адзін чырвоны» (九绿一红).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江省, Zhèjiāng shěng), горад Ханчжоў (杭州市, Hángzhōu shì), раён Сіху (西湖区, Xīhú qū), пасёлак Шуанпу (双浦镇, Shuāngpǔ zhèn). Асноўныя вытворчыя вёскі: Хубу (湖埠), Шуанлін (双灵), Чжан’юй (张余), Фэнцзя (冯家), Ліншань (灵山), Шэцзін (社井), Жэньцяо (仁桥), Шан’ян (上阳), Ся’ян (下阳). Лепшым па якасці традыцыйна лічыцца чай з гары Даусинь (大坞山) у вёсцы Хубу.
• Геаграфічныя каардынаты: прыблізна 30°10′ пн. ш., 120°05′ у. д. (раён Шуанпу, паўднёва-заходні прыгарад Ханчжоў, бераг ракі Цяньтанцзян).

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:

• Гісторыя: Цзюцюй Хун Мэй створаны ў перыяд кіравання імператара Тунчжы дынастыі Цын (清同治年间, 1862–1874), то бок яго вытворчая гісторыя налічвае каля ста пяцідзесяці — двухсот гадоў. З’яўленне чаю звязана з Тайпінскім паўстаннем (太平天国, 1850–1864): калі ваенныя дзеянні ахапілі раён Уішань у правінцыі Фуцзянь, трынаццаць сем’яў сялян-чаявадаў уцяклі на поўнач і аселі ў басейне Даусинь — цяперашнім пасёлку Шуанпу. Яны расчысцілі горныя схілы, пасадзілі чайныя кусты і, абапіраючыся на свой досвед вытворчасці чырвонага чаю, сталі вырабляць новы прадукт з мясцовай сыравіны. Паступова тэхналогія адаптавалася да тэруару, і так нарадзіўся ўнікальны чырвоны чай — Цзюцюй Хун Мэй.

  Чай хутка заваяваў прызнанне. У 1886 годзе ён атрымаў залаты ўзнагароду на Панамскай міжнароднай харчовай выставе. У 1915 годзе — золата на Сусветнай выставе ў Панаме (巴拿马万国博览会). У 1926 годзе — узнагароду Сусветнай выставы ў Філадэльфіі. У 1928 годзе — асаблівы прыз Кітайскай выставы нацыянальных тавараў у Шанхаі, дзе «чайны святы» Новай эпохі У Цзюэнун (吴觉农, Wú Juénóng) у сваім экспертным заключэнні напісаў: «Чырвоны чай Ханчжоў пераўзыходны па колеры, водары і смаку, шкада толькі, што цана занадта высокая». У 1929 годзе чай заваяваў асаблівы прыз першага Сіхускага кірмашу (首届西湖博览会) і быў уключаны ў лік дзесяці знакамітых чаёў Кітая таго перыяду.

  Пасля японскай акупацыі Ханчжоў у 1937 годзе вытворчасць прыйшла ў заняпад. Чайныя сады запусцелі, і да моманту заснавання КНР рэгіён знаходзіўся ў стане глыбокага крызісу. У 1950–60-я гады пачалося паступовае аднаўленне: сяляне арганізавалі кааператывы, укаранілі новыя сарты і механізацыю. Аднак у 1990-я гады, на фоне бурнага камерцыйнага поспеху Сіху Лунцзіна, мясцовыя ўлады правялі палітыку «пераходу з чырвонага на зялёны» (以红改绿), і Цзюцюй Хун Мэй апынуўся на мяжы знікнення. Адраджэнне пачалося ў 2000-я гады: у 2000 годзе была зарэгістраваная гандлёвая марка, у 2003-м атрыманы сертыфікат «зялёны прадукт Чжэцзяна», а ў 2006 і 2009 гадах тэхніка вырабу была ўключана ў рэестры нематэрыяльнай культурнай спадчыны Ханчжоў і правінцыі Чжэцзян адпаведна. У 2016 годзе Цзюцюй Хун Мэй падаваўся як афіцыйны чай саміту G20 у Ханчжоў, а потым — на трэцяй і чацвёртай Сусветных інтэрнэт-канферэнцыях ва Учжэне (2016, 2017).

• Назва: Назва складаецца з трох сэнсавых кампанентаў. «Цзюцюй» (九曲) — «дзевяць выгібаў» — адсылае адначасова да знакамітага ручая Цзюцюйсі (九曲溪) у гарах Уішань, адкуль прыйшлі заснавальнікі чаю, і да мясцовай звілістай рэчкі «дзевяці паваротаў і васемнаццаці лукавін» (九曲十八弯) у раёне Даусинь. «Хун» (红) — «чырвоны» — паказвае на тып чаю. «Мэй» (梅) — «сліва мэйхуа» — звязана з характэрным водарам, які нагадвае красаванне чырвонай слівы. Чай таксама вядомы пад гістарычнымі назвамі Цзюцюй Хун (九曲红), Цзюцюй Улун (九曲乌龙) і Лунцзін Хун (龙井红).

• Культурнае значэнне: Знакаміты будыйскі манах і каліграф Хун’і (弘一法师, Hóngyī fǎshī), больш вядомы як Лі Шутун (李叔同), уславіў гэты чай радкамі: «У чашы з белага нефрыту — агатавы колер, на пунсовых вуснах і пад языком — водар мэйхуа» (白玉杯中玛瑙色，红唇舌底梅花香). Цзюцюй Хун Мэй разам з Сіху Лунцзінам утварае легендарную пару «адзін чырвоны, адзін зялёны» (一红一绿) чайнай культуры Заходняга возера, сімвалізуючы паўнату і баланс ханчжоўскай чайнай традыцыі.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:

• Сорт / Культывар: Выкарыстоўваецца пераважна мясцовая папуляцыйная разнавіднасць (群体种, qúntǐ zhǒng) Camellia sinensis var. sinensis — тая самая папуляцыя кустоў, што служыць сыравінай для Сіху Лунцзіна. Гэта дробналісты і сярэднелісты хмызняковы тып (灌木型中小叶种), прамастаячы, з сярэдняй шчыльнасцю галінавання. Лісце даўгавата-эліптычнае, пупышкі і маладое лісце жоўта-зялёнага колеру, багата апушаныя. Маса ста пупышак з трыма лістамі — каля 71 г. Расліна адрозніваецца высокай марозаўстойлівасцю і энергічным ростам парасткаў.
• Збор: Аптымальны перыяд збору — вакол сезону Гуюй (谷雨, «Хлебныя дажджы», звычайна 20 красавіка), што некалькі пазней, чым для Лунцзіна. Цікава, што, у адрозненне ад большасці чаёў, у Цзюцюй Хун Мэй занадта ранні, дацынмінскі збор не лічыцца лепшым — аптымальная спеласць ліста надыходзіць менавіта да Гуюй.
• Стандарт збору: Адзін бутон і два лісты на стадыі пачатковага раскрыцця (一芽二叶初展, yī yá èr yè chū zhǎn). Ліст не павінен быць ні празмерна далікатным, ні грубым — менавіта гэтая ступень спеласці забяспечвае характэрны баланс водару і цела.
• Патрабаванні да сыравіны: Суцэльны, чысты ліст без пашкоджанняў і грубых чаранкоў. Паміж зборам і пачаткам апрацоўкі дапускаецца мінімальная затрымка. Для лепшых партый адбіраюцца парасткі са старых чайных дрэў узростам больш за сто гадоў.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:

• Рэльеф і ландшафт: Раён вытворчасці размешчаны ў басейне Даусинь (大坞盆地), акружаным невысокімі гарамі. Рэльеф «дзевяці паваротаў і васемнаццаці лукавін» стварае мноства мікракліматычных ніш. З усходу тэрыторыю абмяжоўвае рака Цяньтанцзян (钱塘江), выпарэнні з якой фармуюць пастаянную воблачнасць і туманнасць у ранішнія і вячэрнія гадзіны.
• Вышыня росту: ад 100 да 500 м над узроўнем мора. Лепшыя плантацыі размешчаны на схілах гары Даусинь.
• Сярэднегадавая тэмпература: каля 16–17°C. Клімат субтрапічны мусонны, з мяккімі зімамі і цёплым вільготным летам.
• Ападкі: каля 1400–1500 мм у год, з высокай адноснай вільготнасцю.
• Глебы: пясчаныя кіслыя глебы (沙质土壤, pH 4,5–5,5), урадлівыя, добра дрэнажаваныя. Навакольныя горы пакрытыя густым лесам, які абараняе чайныя сады ад вятроў і забяспечвае рассеянае асвятленне.
• Экалогія: У 2008 годзе вёска Шуанлін, якая ўваходзіць у зону вытворчасці, атрымала статус «Цзяннаньскай экалагічнай чайнай вёскі» (江南生态茶村), што пацвярджае выключную якасць прыроднага асяроддзя.

5. Тэхналогія Вытворчасці:

Цзюцюй Хун Мэй вырабляецца па класічнай тэхналогіі гунфу-хунча, якая ўключае чатыры асноўныя этапы. Адметная асаблівасць — дасягненне характэрнай найтанчэйшай, выгнутай формы чаінак, для чаго патрабуюцца асаблівае майстэрства скручвання і пільны кантроль ферментацыі.

• Вяленне (萎凋, wěidiāo): Свежасабраны ліст раскладваюць тонкім пластом на бамбукавых падносах. У працэсе вялення ліст раўнамерна губляе вільгаць, клетачныя сценкі размякчаюцца, зніжаецца тургарны ціск. Сыходзіць рэзкі травяністы пах, і ліст набывае эластычнасць, неабходную для далейшага скручвання без разбурэння. Працягласць залежыць ад тэмпературы і вільготнасці паветра.

• Скручванне (揉捻, róuniǎn): Завялены ліст падвяргаюць механічнаму скручванню, разбураючы клетачную структуру і выводзячы клетачны сок на паверхню. Менавіта на гэтым этапе фармуецца знакамітая «рыбалоўная» форма Цзюцюй Хун Мэй: найтанчэйшыя, звілістыя чаіны, падобныя да сярэбраных гаплікаў, здольныя счапляцца адна з адной у колцы. Скручванне таксама забяспечвае раўнамернае размеркаванне ферментаў для наступнага акіслення. Паміж скручваннямі праводзяць «развязванне камякоў» (搓散, cuōsàn) — падзел зліплыхся лістоў.

• Ферментацыя/Акісленне (发酵, fājiào): Ключавы этап, які вызначае колер, смак і водар чырвонага чаю. Скручаны ліст укладваюць у адпаведных умовах тэмпературы (звычайна 25–30°C) і вільготнасці. Пад дзеяннем поліфенолаксідазы катахіны акісляюцца, ператвараючыся ў тэафлавіны і тэарубігіны. Ліст паступова мяняе колер ад зялёнага да залаціста-жоўтага і чырвона-карычневага, з’яўляецца выразны кветкава-фруктовы водар. Традыцыйна выкарыстоўваліся метады натуральнай ферментацыі; сучасныя гаспадаркі прымяняюць аўтаматызаваныя камеры з кантролем тэмпературы і вільготнасці.

• Сушка (干燥, gānzào): Праводзіцца ў два этапы. Першы — «пачатковы агонь» (毛火, máo huǒ): хуткая сушка пры падвышанай тэмпературы для інактывацыі ферментаў і спынення акіслення. Другі — «дастатковы агонь» (足火, zú huǒ): павольная сушка пры паніжанай тэмпературы для канчатковага выдалення вільгаці і раскрыцця водару. Менавіта на этапе «дастатковага агню» фармуецца характэрная нота, якая нагадвае лёгкі водар хваёвай смалы і саладосць мёда.

• Сартаванне (分级, fēnjí): Гатовы чай прасейваюць і падзяляюць па фракцыях. Адбіраюць роўныя, аднародныя партыі з высокай доляй залацістых тыпсаў.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі:

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Візітная картка Цзюцюй Хун Мэй — яго ўнікальная форма. Чаіны найтанчэйшыя, як волас, шчыльна скручаныя ў элегантныя выгібы, якія нагадваюць рыбалоўныя гаплікі або сярэбраныя запанкі; пры захопе рукой яны счапляюцца адна з адной, утвараючы колцападобныя «гронкі». Колер — цёмны, масляніста-чорны з натуральным бляскам (乌润), багата пакрыты залацістымі варсінкамі (金毫).
• Водар сухога ліста: Багаты, шматслойны: выразныя ноты мёду і карамелі, за якімі праступае кветкавы адценне, які нагадвае водар красавання чырвонай слівы (мэйхуа). У вышэйшых грэйдаў прысутнічае тонкая нота архідэі (兰花香) і лёгкі, ледзь улоўны дымны адценне хваёвай смалы.
• Водар настою: Высокі і ўстойлівы, які спалучае мядовай саладосцю, кветкавасць чырвонай слівы і нюансы спелых фруктоў. Водар раскрываецца ў некалькі хваль: першыя пролівы — яркая кветкавая нота; сярэднія — цёплая мядова-карамельная; фінальныя — мяккая драўняна-салодкая.
• Смак: Шчыльны і насычаны, з выразнай прыроднай саладосцю і «аксаміцістай» тэкстурай. У смаку адчуваюцца ноты спелага мёду, чырвоных фруктоў і карамелі. Цярпкасць мяккая і прыемная, хутка пераходзіць у працяглы салодкі прысмак (回甘, huígān). Лепшыя партыі дэманструюць характэрны «смак гуйюань» (桂圆汤味) — акруглую саладосць, якая нагадвае лонган.
• Колер настою: Ярка-чырвоны, іскрысты, празрысты і чысты, з характэрным залацістым абадком па краі кубка (金圈, jīnquān) — прыкмета высокага зместу тэафлавінаў і паказчык якасці.
• Чайнае дно (завараны ліст): Чырвона-яркае, раўнамерна афарбаванае, лісце далікатнае, цэлае, якое раскрываецца ў форме маленькіх «кветак» (红艳成朵). У лепшых грэйдаў — мяккія, эластычныя, з прыкметным бляскам.

7. Хімічны Састаў:

• Поліфенолы: Утрыманне чайных поліфенолаў у сыравіне — каля 25,6% (у пераліку на сухое рэчыва). У працэсе поўнай ферментацыі значная частка катахінаў пераўтвараецца ў тэафлавіны (茶黄素, cháhuángsù) і тэарубігіны (茶红素, cháhóngsù), якія фармуюць чырвоны колер настою, «аксаміцістасць» смаку і залацісты абадок. Суадносіны тэафлавінаў і тэарубігінаў — ключавы паказчык якасці: чым вышэйшая доля тэафлавінаў, тым ярчэйшы і «жывейшы» настой. Агульнае ўтрыманне прадуктаў акіслення поліфенолаў — 5–15% ад сухой масы.
• Амінакіслоты: Агульнае ўтрыманне — каля 3,5%, што адносна высока для чырвонага чаю. L-тэанін (L-茶氨酸) забяспечвае прыродную саладосць, мяккасць смаку і «свежасць» (鲜爽感). Высокае ўтрыманне амінакіслот звязана з якаснай сыравінай папуляцыйнай разнавіднасці кустоў Лунцзін.
• Алкалоіды: Кафеін (咖啡碱) — 2–4% ад сухой масы, які забяспечвае танізавальны эфект. Тэабрамін і тэафілін прысутнічаюць у меншых колькасцях, дапаўняючы мякка-стымулявальнае дзеянне.
• Катахіны: Агульнае ўтрыманне катахінаў у зыходнай сыравіне — каля 11,3%. Пасля ферментацыі істотная частка трансфармуецца, але рэшткавыя катахіны захоўваюць антыаксідантны патэнцыял.
• Лятучыя араматычныя злучэнні: Ключавыя кампаненты водару — ліналаол (芳樟醇, fāngzhāngchún), гераніол (香叶醇, xiāngyèchún), бензальдэгід, фенілацэтальдэгід і метылсаліцылат. Менавіта іх спалучэнне стварае характэрны «мэйхуа-мёд» араматычны профіль.
• Вітаміны: Вітамін C (часткова руйнуецца пры ферментацыі), B₁, B₂, P (рутын), PP (нікацінавая кіслата).
• Мінералы: Калій, магній, кальцый, марганец, цынк, фтор, селен.

8. Карысныя Ўласцівасці:

• Танізавальны і кагнітыўны эфект: Спалучэнне кафеіну і L-тэаніну забяспечвае мяккую, устойлівую бадзёрасць без рэзкіх пікаў узбуджэння, паляпшае канцэнтрацыю ўвагі і хуткасць рэакцыі.
• Антыаксідантная абарона: Тэафлавіны, тэарубігіны і рэшткавыя катахіны нейтралізуюць свабодныя радыкалы, зніжаючы акісляльны стрэс клетак.
• Падтрымка стрававання: Чайныя поліфенолы і арганічныя кіслоты мякка стымулююць сакрэцыю страўнікавага соку і маторыку ЖКТ, палягчаюць пераварванне тлустай ежы. Цёплы чырвоны чай камфортны для страўніка.
• Сардэчна-сасудзістая падтрымка: Паводле дадзеных даследаванняў, рэгулярнае ўмеранае спажыванне чырвонага чаю можа спрыяць зніжэнню ўзроўню халестэрыну ЛПНП і паляпшэнню эластычнасці сасудаў.
• Антыбактэрыяльнае дзеянне: Поліфенолы душыць рост шэрагу патагенных бактэрый, што спрыяе падтрымцы імунітэту і здароўю ротавай поласці.
• Сагравальны эфект: Чырвоны чай традыцыйна лічыцца «цёплым» па прыродзе (性温) у кітайскай дыеталогіі і рэкамендуецца людзям з «халоднай» канстытуцыяй, у асенне-зімовы перыяд і для аднаўлення сіл.
• Эмацыйнае дабразычлівасць: L-тэанін валодае лёгкім анксіалітычным дзеяннем, а цёплы саладкавы водар мэйхуа аказвае расслабляльнае сэнсарнае ўздзеянне.

9. Заварванне:

• Тэмпература вады: 90–95°C. Для асабліва далікатных вясновых партый з высокай доляй тыпсаў можна знізіць да 85–90°C.
• Колькасць чаю: 4–5 г на 100–120 мл (гунфу-метад); 2–3 г на 200–250 мл (настойванне ў кубку або еўрапейскі спосаб).
• Посуда: Белая фарфоравая гайвань (盖碗) аб’ёмам 100–120 мл — ідэальная для раскрыцця водару і назірання за колерам настою. Фарфоравы чайнік таксама падыходзіць. Празрыстая шкляная шклянка дазваляе любавацца «танцам» найтанчэйшых чаінак. Для спелых шчыльных партый дапушчальны ісінскі чайнік з пурпурнай гліны.
• Працэс:
  1. Прагрэйце гайвань або чайнік кіпнем, зліце ваду.
  2. Усыпце чай, злёгку пагушкайце посуд, каб цяпло раскрыла водар сухога ліста, — удыхніце і ацаніце.
  3. Прамыўка (润茶): па жаданні — хуткі проліў на 1–2 секунды для «абуджэння» ліста.
  4. Першы проліў: заліце ваду, настойвайце 5–8 секунд, зліце ў чахай (公道杯).
  5. Наступныя пролівы: павялічвайце час на 3–5 секунд з кожным пролівам.
  6. Колькасць проліваў: 6–8 паўнавартасных заварак для якаснага чаю; лепшыя партыі вытрымліваюць да 10.
  7. Пры еўрапейскім спосабе: 2–3 г на кубак 200 мл, настойванне 3–4 хвіліны.

10. Захоўванне:

Цзюцюй Хун Мэй — цалкам ферментаваны чай, што забяспечвае яму добрую стабільнасць пры захоўванні, аднак патрабуе захавання базавых правілаў. Чай варта захоўваць у герметычнай тары (алюмініевы пакет унутры бляшанага або волавага слоіка), абароненай ад святла, вільгаці і пабочных пахаў. Аптымальная тэмпература — 10–25°C; захоўванне ў халадзільніку не патрабуецца і не рэкамендуецца. Тэрмін захоўвання пры правільных умовах — 18–24 месяцы; у гэты перыяд чай захоўвае свежасць і яркасць водару. Некаторыя шчыльныя партыі з высокай ступенню пражаркі паляпшаюцца пры «вылежванні» да 2–3 гадоў: водар становіцца глыбейшым, смак акруглейшым. Пасля адкрыцця пакавання рэкамендуецца выкарыстоўваць чай на працягу 2–3 месяцаў.

11. Цана і Падробкі:

Коштавы дыяпазон Цзюцюй Хун Мэй даволі шырокі. Арыентыровачны кошт на ўнутраным кітайскім рынку: асаблівы грэйд (特级) — ад 700 юаняў за 500 г, першы грэйд (一级) — каля 400 юаняў, другі грэйд (二级) — каля 250 юаняў. На кошт уплываюць: тэруар (чай з гары Даусинь ацэньваецца даражэй), сезон і стандарт збору (доля тыпсаў), ручная праца або механічная апрацоўка, узрост чайных кустоў (старыя дрэвы — прэміум-сегмент), узнагародныя статусы і прыналежнасць да брэнду.

• Як пазбегнуць падробак:
  1. Набывайце ў правераных пастаўшчыкоў з пацверджаным паходжаннем з раёна Шуанпу, Сіху.
  2. Ацаніце форму: сапраўдны Цзюцюй Хун Мэй мае ўнікальную найтанчэйшую «гаплікападобную» форму, чаіны пры захопе счапляюцца адна з адной — гэта цяжка імітаваць.
  3. Водар павінен быць чыстым, высакародным, з нотамі мэйхуа і мёду, без хімічнай рэзкасці або затхласці.
  4. Настой — ярка-чырвоны, празрысты, з выразным залацістым абадком; мутны або цьмяны настой паказвае на нізкую якасць.
  5. Падазрона нізкі кошт за «узнагародны» або «асаблівы» грэйд — дакладная прыкмета падмены.

12. Цікавыя Факты:

• Цзюцюй Хун Мэй — адзін з нешматлікіх чырвоных чаёў, сыравінай для якога служаць тыя ж самыя кусты, што даюць знакаміты зялёны Сіху Лунцзін. Такім чынам, «адзін чырвоны, адзін зялёны» (一红一绿) — гэта літаральна два чаі з адной плантацыі, але з дыяметральна процілеглымі тэхналогіямі апрацоўкі.

• У мясцовай фальклорнай традыцыі раёна Ліншань існуе прыгожае паданне: хлопчык па імені Алун (阿龙, «Маленькі Цмок») выпадкова праглынуў чароўную жамчужыну і ператварыўся ў чорнага цмока (乌龙). Не ў сілах развітацца з бацькамі, ён азіраўся пры кожным павароце, праплываючы ўніз па ручаі, — так утварылася звілістая рэчка «дзевяці выгібаў». Пазней чырвоны чай, выраблены на яе берагах, атрымаў імя «Цзюцюй Улун», а затым — «Цзюцюй Хун Мэй» — за водар, падобны да красавання слівы.

• На саміце G20 у Ханчжоў (2016) і на трэцяй і чацвёртай Сусветных інтэрнэт-канферэнцыях ва Учжэне гэты чай быў выбраны ў якасці афіцыйнага пратакольнага напою, прадстаўляючы чырвоны чай Ханчжоў сусветным лідарам.

• Тэхніка вырабу Цзюцюй Хун Мэй уваходзіць у рэестр нематэрыяльнай культурнай спадчыны правінцыі Чжэцзян (2009), што падкрэслівае яе каштоўнасць як жывой рамеснай традыцыі.

• Знакаміты будыйскі майстар і асветнік Хун’і (Лі Шутун, 1880–1942), адзін з найярчэйшых дзеячаў культуры ранняга рэспубліканскага Кітая, пакінуў прысвечаны гэтаму чаю паэтычны двуверш, які стаў яго «візітнай карткай».

13. Параўнанне з Іншымі Чырвонымі Чаямі:

• Чжэншань Сяочжун (正山小种, Zhèngshān Xiǎozhǒng): Чырвоны чай з Уішаня, Фуцзянь — прарадзіма традыцыі, якая дала жыццё Цзюцюй Хун Мэй. Сяочжун, асабліва копчаны варыянт, адрозніваецца выразным дымным водарам хвоі (松烟香) і больш шчыльным, масляністым целам. Цзюцюй Хун Мэй — значна больш элегантны і «парфумны» чай: яго водар танчэйшы, цела лягчэйшае, а форма ліста ўнікальная.

• Цы Хун (祁红, Qí Hóng) — Цымэнь Хунча: Знакаміты чырвоны чай з Аньхоя. Цы Хун славіцца «цымэньскім водарам» (祁门香) — архідэйна-фруктовым, з нотамі ружы. У параўнанні з Цзюцюй Хун Мэй форма яго ліста больш стандартная (тонкія, роўныя палоскі), смак — мякчэйшы і менш «мядовы». Цзюцюй Хун Мэй пераўзыходзіць яго па візуальнай экстравагантнасці формы, а па араматычным профілі цягнецца да «мэйхуа-мёду» супраць «ружы-архідэі» Цы Хуна.

• Дзяньхун (滇红, Diānhóng): Юньнаньскі чырвоны чай з буйналістай разнавіднасці Camellia sinensis var. assamica. Дзяньхун — магутны, паўнацелы, з нотамі какавы і сухафруктоў, залацістымі тыпсамі. Цзюцюй Хун Мэй — яго поўная супрацьлегласць па характары: далікатны, вытанчаны, з элегантнай «сярэбранай» формай і больш лёгкай тэкстурай, выраблены з дробналістай разнавіднасці.

• Цзюцэн Шань Хунча (九层山红茶): Сучасны тайваньскі чырвоны чай, які вырабляецца ў высакагор’і. Адрозніваецца больш выразнай фруктовай саладосцю і «горнай» свежасцю, характэрнай для тайваньскіх тэруараў. Цзюцюй Хун Мэй — больш «класічны» па характары, з акцэнтам на мэйхуа-водар і майстэрскую скрутку.

У заключэнне:

Цзюцюй Хун Мэй — чай-парадокс: народжаны ўцекачамі з разбуранага вайной Уішаня, ён здабыў уласнае аблічча на берагах Цяньтанцзяна, перажыў эпоху забыцця і вярнуўся на сусветную сцэну як пратакольны напой найбуйнейшых міжнародных самітаў. Яго найтанчэйшыя, закручаныя ў сярэбраныя спіралі чаіны, рубінавы настой з залатым абадком і шматслойны водар — ад першай кветкавай хвалі мэйхуа да цёплага мядовга фіналу — ствараюць чайны досвед адначасова вытанчаны і глыбокі. Гэты чай ідэальна падыдзе тым, хто цэніць у чырвоным чаі не моц і брутальнасць, а элегантнасць, складанасць і гісторыю. Разам са сваім вечным партнёрам — зялёным Сіху Лунцзінам — Цзюцюй Хун Мэй утварае гарманічную пару, якая ўвасабляе паўнату чайнай культуры старажытнай сталіцы Паўднёвай Сун.