home · article

Шоў Гун Ча

Shǒugōng chá · 手工茶

Шоў Гун Ча (手工茶, shǒugōng chá) – гэта агульная назва для чаёў, вырабленых уручную, у адрозненне ад чаёў, вырабленых з выкарыстаннем механізаванага абсталявання. Гэты тэрмін падкрэслівае традыцыйныя метады вытворчасці чаю, якія перадаваліся з пакалення ў пакаленне і цэняцца за іх майстэрства, увагу да дэталяў і…

Асноўныя характарыстыкі чаю ручной вытворчасці:

Майстэрства і Традыцыі: Вытворчасць Шоў Гун Ча заснавана на глыбокіх ведах і шматгадовым досведзе чайных майстроў. Традыцыйныя тэхнікі і навыкі, якія часта з’яўляюцца сакрэтамі сем’яў і перадаюцца з пакалення ў пакаленне, адыгрываюць ключавую ролю.
Увага да Дэталяў: На кожным этапе вытворчасці чаю ручной работы надаецца пільная ўвага. Адбор чайных лістоў, кантроль тэмпературы і вільготнасці падчас завяльвання, скручванне, ферментацыя (акісленне) і сушка – усе працэсы выконваюцца з высокай дакладнасцю і інтуітыўным разуменнем з боку майстра.
Унікальнасць: Паколькі ручная праца ўключае мноства зменных, уключаючы надвор’е, характарыстыкі чайнага ліста і нюансы майстэрства кожнага вытворцы, кожная партыя Шоў Гун Ча можа валодаць унікальнымі характарыстыкамі смаку, водару і вонкавага выгляду.
Якасць: Часта лічыцца, што ручная праца дазваляе вырабляць чай больш высокай якасці. Майстры могуць больш старанна адбіраць і апрацоўваць лепшыя чайныя лісты, больш дакладна кантраляваць працэсы і ўносіць карэктывы ў залежнасці ад умоў і сыравіны.
Працаёмкасць і Цана: Вытворчасць чаю ручной работы з’яўляецца больш працаёмкай і займае больш часу, чым механізаваная вытворчасць. Гэта, як правіла, адлюстроўваецца на больш высокай цане Шоў Гун Ча.

Этапы вытворчасці Шоў Гун Ча (ручная праца):

Хоць канкрэтныя этапы могуць адрознівацца ў залежнасці ад тыпу чаю (зялёны, белы, улун, чорны і г.д.) і рэгіёна вытворчасці, вось агульныя этапы вытворчасці чаю ручной работы:

Збор Чайнага Ліста (采摘 - Cǎizhāi):
- Ручны збор з’яўляецца ключавым аспектам Шоў Гун Ча. Майстры адбіраюць толькі пэўныя тыпы пупышак і лістоў, часта кіруючыся “стандартамі збору”, напрыклад, “адна пупышка і два лісты” або “адна пупышка і тры лісты”.
- Ручны збор дазваляе выбраць толькі лепшыя лісты на піку сталасці, пазбягаючы пашкоджаных або непрыдатных лістоў.
Завяльванне (萎凋 - Wěidiāo):
- Лісты раскладваюць тонкім пластом на бамбукавых падносах або тканіне і пакідаюць для завяльвання на сонцы або ў ценю.
- Падчас завяльвання лісты губляюць вільгаць і становяцца больш гнуткімі, рыхтуючыся да далейшай апрацоўкі. У ручной вытворчасці майстры пастаянна кантралююць працэс завяльвання, абмацваючы лісты і рэгулюючы ўмовы ў залежнасці ад надвор’я і тыпу чаю.
Змінанне/Скручванне (揉捻 - Róuniǎn):
- Гэты этап асабліва важны для улунаў, чорных і некаторых відаў зялёных чаёў. Лісты змінаюць і скручваюць уручную.
- Традыцыйна гэта рабілі ўручную, катаючы лісты на бамбукавых цыноўках або ў кошыках. Змінанне разбурае клеткавую структуру ліста, вызваляючы сокі і ферменты, якія спрыяюць акісленню (ферментацыі). Ступень і тып скручвання ўплываюць на форму чаю і хуткасць экстракцыі смаку пры заварванні.
Акісленне/Ферментацыя (发酵 - Fājiào) (для чорных і улунаў):
- Для чорных і некаторых відаў улунскіх чаёў пасля змінання лісты падвяргаюцца акісленню. Іх раскладваюць у прахалодным і вільготным месцы, дазваляючы ферментам уступіць у рэакцыю з кіслародам.
- Майстры кантралююць тэмпературу, вільготнасць і час акіслення, каб дасягнуць жаданага ўзроўню ферментацыі, які вызначае колер, водар і смак чаю. У ручной вытворчасці гэты кантроль часта ажыццяўляецца на аснове досведу і інтуіцыі.
Фіксацыя (杀青 - Shāqīng) (для зялёных чаёў):
- Для зялёных чаёў, каб прадухіліць акісленне, лісты падвяргаюць “фіксацыі”, звычайна награваннем. Традыцыйна гэта рабілі ў ручных воках (вялікіх патэльнях) над адкрытым агнём.
- Майстар пастаянна перамешвае лісты ў воку, выкарыстоўваючы рукі, каб раўнамерна нагрэць іх і спыніць ферментатыўныя працэсы, захоўваючы зялёны колер і свежы смак.
Сушка (干燥 - Gānzào):
- Пасля фіксацыі або акіслення лісты сушаць, каб знізіць утрыманне вільгаці і зафіксаваць смак і водар. Традыцыйна сушка таксама магла рабіцца на сонцы, у печах або над вуголлем.
- У ручной вытворчасці майстры старанна кантралююць працэс сушкі, каб пазбегнуць перасушвання або недасушвання, якія могуць паўплываць на якасць чаю.
Сартаванне і Ўпакоўка (分级与包装 - Fēnjí yǔ bāozhuāng):
- Пасля сушкі чай можа быць дадаткова адсартаваны ўручную, каб выдаліць сцябліны або няякасныя лісты. Затым чай пакуюць.
- Для Шоў Гун Ча ўпакоўка таксама часта бывае ручной і можа падкрэсліваць традыцыйны і рамесны характар прадукту.

Тыпы чаю, якія часта вырабляюць уручную:

Многія віды чаю могуць вырабляцца як уручную, так і машынным спосабам. Аднак, некаторыя тыпы чаю асабліва цэняцца, калі яны выраблены ўручную, і гістарычна традыцыйна вырабляліся менавіта ўручную. Да іх адносяцца:

Кітайскія чаі:
- Зялёныя чаі: Многія вядомыя зялёныя чаі, такія як Лун Цзін (龙井), Бі Ло Чунь (碧螺春), Хуан Шань Мао Фэн (黄山毛峰), часта маюць высокаякасныя версіі, вырабленыя ўручную.
- Улуны: Многія прэстыжныя улуны, асабліва улуны ўцёсаў Уішань (武夷岩茶) і тайваньскія улуны, традыцыйна вырабляюцца ўручную для дасягнення складанага смаку і водару.
- Белыя чаі: Сярэбраныя іголкі (银针) і Белы півонь (白牡丹) высокай якасці часта збіраюцца і апрацоўваюцца ўручную.
- Жоўтыя чаі: Рэдкія жоўтыя чаі, такія як Цзюнь Шань Інь Чжэнь (君山银针), амаль заўсёды вырабляюцца ўручную з-за далікатнасці працэсу.
- Чорныя чаі: Некаторыя гатункі кітайскага чорнага чаю, такія як Дзянь Хун (滇红), таксама могуць мець версіі ручной работы.
Японскія чаі:
- Гёкуро (玉露): Высокаякасны Гёкуро часта вырабляецца ўручную, асабліва на этапе скручвання лістоў.
- Кабусэча (かぶせ茶): Некаторыя віды Кабусэча таксама могуць быць выраблены ўручную.
Індыйскія чаі:
- Дарджылінг: Некаторыя высакагорныя улуны і чорныя чаі Дарджылінга, асабліва першыя зборы (first flush), цэняцца за іх ручную працу.

Перавагі Шоў Гун Ча (чаю ручной вытворчасці):

Больш Высокая Якасць (часта): Ручная праца дазваляе больш старанна адбіраць і апрацоўваць лепшыя лісты, больш дакладна кантраляваць працэсы і адаптавацца да ўмоў. Гэта можа прывесці да больш высокай якасці чаю, з больш складаным і нюансаваным смакам і водарам.
Унікальнасць і Індывідуальнасць: Кожная партыя Шоў Гун Ча нясе ў сабе адбітак майстэрства канкрэтнага вытворцы і ўмоў вытворчасці, робячы кожную партыю ўнікальнай.
Захаванне Традыцый: Шоў Гун Ча спрыяе захаванню традыцыйных метадаў вытворчасці чаю, якія з’яўляюцца важнай часткай культурнай спадчыны многіх чайных рэгіёнаў.
Больш Глыбокі Смак і Водар: Многія знаўцы лічаць, што чай ручной работы валодае больш глыбокім, багатым і комплексным смакам і водарам у параўнанні з чаем масавай вытворчасці.

Недахопы Шоў Гун Ча (чаю ручной вытворчасці):

Больш Высокая Цана: Працаёмкасць ручной вытворчасці робіць Шоў Гун Ча звычайна больш дарагім, чым механізаваны чай.
Абмежаваная Даступнасць: Вытворчасць Шоў Гун Ча абмежавана аб’ёмам ручной працы, таму ён можа быць менш даступны, чым чай масавай вытворчасці.
Неаднастайнасць (у некаторых выпадках): Хоць унікальнасць цэніцца, у некаторых выпадках ручная праца можа прывесці да некаторай неаднастайнасці паміж партыямі, у адрозненне ад больш стандартызаванай машыннай вытворчасці.

Як ідэнтыфікаваць Шоў Гун Ча:

Цана: Звычайна Шоў Гун Ча каштуе даражэй, чым аналагічны чай машыннай вытворчасці.
Вонкавы Выгляд: Часта (але не заўсёды) Шоў Гун Ча можа мець больш “няроўны” або “натуральны” выгляд, чым ідэальна роўны машынны чай. Напрыклад, скручванне можа быць менш аднастайным, але гэта не з’яўляецца пэўным прыкметам.
Інфармацыя ад Прадаўца/Вытворцы: Самы надзейны спосаб – гэта інфармацыя ад прадаўца або вытворцы. Шукайце апісанне, дзе падкрэсліваецца “ручная праца” (手工, Shou Gong, Handmade). Добранадзейныя прадаўцы, якія спецыялізуюцца на якасным чаі, часта паказваюць, ці быў чай выраблены ўручную.
Дэгустацыя: Досвед і дэгустацыя могуць дапамагчы адрозніць Шоў Гун Ча. Часта ён валодае больш складаным і багатым смакавым профілем.

Дзе купіць Шоў Гун Ча:

Спецыялізаваныя Чайныя Крамы: У крамах, якія спецыялізуюцца на якасным чаі, асабліва на кітайскім, японскім або індыйскім чаі, часта можна знайсці Шоў Гун Ча.
Інтэрнэт-крамы: Многія інтэрнэт-крамы, якія спецыялізуюцца на чаі, прапануюць Шоў Гун Ча. Важна выбіраць правераных прадаўцоў.
Чайныя Фермы і Вытворцы: Некаторыя чайныя фермы і вытворцы прадаюць сваю прадукцыю наўпрост, часта прапануючы Шоў Гун Ча.
Чайныя Кірмашы і Фестывалі: На чайных кірмашах і фестывалях можна знайсці вытворцаў і прадаўцоў Шоў Гун Ча.

Заключэнне:

Шоў Гун Ча – гэта не проста чай, гэта мастацтва і традыцыя. Гэта прадукт майстэрства, цярпення і глыбокай павагі да чайнага ліста. Хоць ён можа быць даражэй і менш даступны, для многіх знаўцаў чаю ўнікальны смак, водар і гісторыя, якая стаіць за кожнай кубкам Шоў Гун Ча, робяць яго неацэнным. Калі вы хочаце паглыбіцца ў свет чаю і ацаніць майстэрства традыцыйнай вытворчасці, Шоў Гун Ча – выдатны выбар.

12. Цікавыя Факты: Самы дарагі чай у свеце – Да Хун Пао з мацярынскіх кустоў у гарах Уі – вырабляецца выключна ўручную і каштуе больш за 1 мільён долараў за кілаграм. У Японіі існуюць майстры-“жывыя нацыянальныя скарбы”, чыё майстэрства ў вытворчасці чаю прызнана на дзяржаўным узроўні. Некаторыя тэхнікі ручной вытворчасці чаю трымаюцца ў сакрэце і перадаюцца толькі ўнутры сям’і. Для вытворчасці 1 кг гатовага чаю вышэйшага гатунку можа спатрэбіцца да 80000 ручных збораў пупышак. У імператарскім Кітаі існавалі спецыяльныя дзяўчаты-зборшчыцы, якія збіралі чай толькі ў шаўковых пальчатках, каб не пашкодзіць далікатныя пупышкі. Сучасныя навуковыя даследаванні пацвярджаюць, што вібрацыі рук майстра пры скручванні ўплываюць на структуру клетак чайнага ліста, ствараючы ўнікальны смакавы профіль.

У заключэнне: Шоў Гун Ча ўяўляе сабой вяршыню чайнага мастацтва, дзе кожны ліст праходзіць праз рукі майстра, убіраючы яго досвед, інтуіцыю і любоў да рамяства. Гэта не проста напой, а культурная спадчына, якая ўвасабляе тысячагадовыя традыцыі і філасофію гармоніі паміж чалавекам і прыродай. У эпоху масавай вытворчасці і стандартызацыі, чай ручной работы нагадвае нам аб каштоўнасці індывідуальнага майстэрства, цярпення і ўвагі да дэталяў.

Выбіраючы Шоў Гун Ча, мы не проста набываем прадукт высокай якасці – мы падтрымліваем захаванне ўнікальных ведаў і традыцый, якія могуць знікнуць у пагоні за эфектыўнасцю і прыбыткам. Кожны кубак такога чаю – гэта магчымасць дакрануцца да жывой гісторыі, адчуць сувязь з майстрамі мінулага і сучаснага, і выпрабаваць сапраўднае задавальненне ад напою, створанага з душой і майстэрствам.

11. Цана і Падробкі: Цана на Шоў Гун Ча значна вышэйшая за машынны аналаг – ад 50 да 5000 долараў за кілаграм у залежнасці ад рэдкасці і якасці. Прэміяльныя гатункі (Да Хун Пао з уцёсаў Уі, сапраўдны Сі Ху Лун Цзін) могуць каштаваць больш за 10000 долараў за кілаграм. Высокая цана прыцягвае нядобранадзейных прадаўцоў. Распаўсюджаныя падробкі ўключаюць: машынны чай, які выдаецца за ручны; чай з іншых рэгіёнаў пад вядомымі найменнямі; штучнае састарыванне; даданне араматызатараў. Прыкметы сапраўднасці: неаднастайнасць лістоў, натуральны бляск без залішняй паліроўкі, складаны натуральны водар без хімічных нотак, сертыфікаты паходжання ад правераных вытворцаў. Рэкамендуецца купляць у спецыялізаваных прадаўцоў з добрай рэпутацыяй і магчымасцю дэгустацыі.

10. Захоўванне: Правільнае захоўванне крытычна важнае для захавання якасці Шоў Гун Ча. Аптымальная тэмпература 15-20°C, вільготнасць 50-60%. Чай павінен захоўвацца ў герметычнай тары з бляхі, керамікі або шчыльнай паперы, абароненай ад святла і пабочных пахаў. Зялёныя і жоўтыя чаі лепш захоўваць у халадзільніку ў герметычным пакеце, дастаючы за 30 хвілін да заварвання. Улуны і чырвоныя чаі захоўваюцца пры пакаёвай тэмпературы. Пуэры патрабуюць цыркуляцыі паветра і могуць захоўвацца ў папяровай абгортцы. Тэрмін захоўвання: зялёныя і жоўтыя – 1-2 гады, белыя – 2-3 гады (некаторыя паляпшаюцца з узростам), улуны – 2-5 гадоў, чырвоныя – 2-3 гады. Важна пазбягаць частага адкрывання ўпакоўкі і выкарыстоўваць чай на працягу 2-3 месяцаў пасля адкрыцця.

9. Заварванне: Заварванне Шоў Гун Ча патрабуе асаблівай увагі да дэталяў. Вада павінна быць мяккай (мінералізацыя 50-150 мг/л), пераважна крынічнай або фільтраванай. Тэмпература вар’іруецца: 70-80°C для зялёных і жоўтых, 80-90°C для белых, 85-95°C для улунаў, 90-95°C для чырвоных. Посуд пераважны з ісінскай гліны, фарфору або шкла. Суадносіны чаю да вады: 3-5 г на 150 мл для метаду гунфу ча, 2-3 г на 200-250 мл для заходняга стылю. Час заварвання для гунфу ча: першая заварка 10-20 секунд з павелічэннем на 5-10 секунд для кожнай наступнай. Шоў Гун Ча звычайна вытрымлівае 6-12 заварак. Важна папярэдне прагрэць посуд і зрабіць хуткае прамыванне лістоў (5 секунд) для іх абуджэння.

8. Карысныя Уласцівасці: Шоў Гун Ча валодае ўзмоцненымі карыснымі ўласцівасцямі дзякуючы аптымальнаму захаванню біяактыўных злучэнняў. Антыаксідантная актыўнасць на 20-30% вышэйшая, чым у машыннага чаю, што забяспечвае лепшую абарону ад свабодных радыкалаў. Высокае ўтрыманне тэаніну спрыяе паляпшэнню канцэнтрацыі і зніжэнню стрэсу без нервовасці, характэрнай для кавы. Поліфенолы падтрымліваюць здароўе сардэчна-сасудзістай сістэмы, зніжаючы ўзровень халестэрыну і артэрыяльны ціск. Рэгулярнае ўжыванне спрыяе паляпшэнню метабалізму і можа дапамагаць у кантролі вагі. Супрацьзапаленчыя ўласцівасці дапамагаюць у прафілактыцы хранічных захворванняў. Некаторыя даследаванні паказваюць на патэнцыйныя супрацьпухлінныя ўласцівасці, асабліва для зялёных чаёў ручной работы.

7. Хімічны Склад: Хімічны склад Шоў Гун Ча часта больш багаты і збалансаваны дзякуючы беражлівай апрацоўцы. Утрыманне поліфенолаў (кахетінаў) можа дасягаць 25-35% у зялёных чаях ручной работы. Тэанін (L-theanine), які адказвае за умамі і расслабляльны эфект, лепш захоўваецца пры нізкатэмпературнай ручной апрацоўцы (2-3% супраць 1-2% у машынным чаі). Эфірныя алеі, якія фарміруюць водар, прысутнічаюць у больш высокіх канцэнтрацыях – да 0.08% супраць 0.03-0.05% у машынным чаі. Утрыманне кафеіну вар’іруецца ад 2% да 4% у залежнасці ад тыпу чаю. Вітаміны (асабліва C, E, K) і мінералы (калій, магній, марганец) таксама лепш захоўваюцца пры ручной апрацоўцы.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі: Шоў Гун Ча адрозніваецца выключнай складанасцю і глыбінёй смака-араматычнага профілю. Водар часта шматслойны, які раскрываецца паступова – ад першых кветкавых нот да глыбокіх мінеральных і фруктовых адценняў. Смак характарызуецца доўгім, які эвалюцыянуе, паслясмакам (хуэй гань), які можа доўжыцца некалькі хвілін. Тэкстура настою звычайна больш алейная і ахутвальная дзякуючы лепшаму захаванню эфірных алеяў пры ручной апрацоўцы. Колер настою часта больш яркі і чысты. Лісты пасля заварвання (е ды) дэманструюць цэласнасць і эластычнасць, што сведчыць аб беражлівай апрацоўцы. Многія Шоў Гун Ча валодаюць асаблівай уласцівасцю “цы” (茶气) – адчуваннем энергіі, якое знаўцы апісваюць як цяпло, якое распаўсюджваецца па целе.

5. Тэхналогія Вытворчасці: Тэхналогія вытворчасці Шоў Гун Ча патрабуе глыбокіх ведаў і шматгадовага досведу. Кожны этап кантралюецца арганалептычна – майстар вызначае гатоўнасць па паху, тэкстуры, колеры і нават гуку лістоў. Пры завяльванні майстар рэгулярна пераварочвае лісты, забяспечваючы раўнамерную страту вільгаці. Скручванне выконваецца з рознай інтэнсіўнасцю ў залежнасці ад жаданай формы – ад лёгкага змінання для белых чаёў да шчыльнага скручвання для улунаў. Для зялёных чаёў крытычна важная тэмпература фіксацыі (180-280°C) і хуткасць перамешвання ў воку. Пры вытворчасці улунаў выкарыстоўваецца ўнікальная тэхніка “яо цын” (摇青) – устрэсванне лістоў у бамбукавых кошыках для частковага пашкоджання краёў. Сушка можа праводзіцца ў некалькі этапаў з прамежкавым адпачынкам лістоў.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання: Чайныя сады для вытворчасці Шоў Гун Ча часта размешчаны ў цяжкадаступных горных раёнах, дзе немагчыма выкарыстоўваць механізацыю. Вышыня вырастання звычайна складае 800-2000 метраў над узроўнем мора. Глебы пераважна кіслыя (pH 4.5-5.5), багатыя арганікай, з добрым дрэнажам. Клімат павінен характарызавацца частымі туманамі, умеранымі тэмпературамі (15-25°C) і дастатковай колькасцю ападкаў (1200-2000 мм у год). Многія плантацыі для Шоў Гун Ча вырошчваюцца арганічнымі метадамі, без прымянення пестыцыдаў і хімічных угнаенняў. Асаблівая ўвага надаецца біяразнастайнасці – чайныя кусты часта растуць у сімбіёзе з іншымі раслінамі, што надае чаю ўнікальныя смакавыя нюансы.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна: Для Шоў Гун Ча выкарыстоўваецца тая ж сыравіна, што і для машыннай вытворчасці – лісты і пупышкі Camellia sinensis. Аднак адбор сыравіны для ручной вытворчасці значна больш строгі. Майстры выбіраюць толькі пэўныя флэшы (маладыя парасткі), кіруючыся стандартамі “і я і лян е” (一芽一两叶 – адна пупышка і два лісты) або “і я сань е” (一芽三叶 – адна пупышка і тры лісты). Для прэміяльных гатункаў могуць выкарыстоўвацца толькі пупышкі (як для Інь Чжэнь) або пупышка з адным лістом. Важнае значэнне мае час збору – раннія веснавыя зборы (мін цянь – да свята Цынмін) асабліва цэняцца. Сыравіна для Шоў Гун Ча часта паходзіць са старых чайных дрэў (гу шу), узрост якіх можа перавышаць сотні гадоў.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне: Гісторыя Шоў Гун Ча неаддзельная ад гісторыі чаю як такога. Да сярэдзіны XX стагоддзя практычна ўвесь чай вырабляўся ўручную. Механізацыя пачалася ў 1950-х гадах у сувязі з ростам сусветнага попыту. У кітайскай культуры ручная вытворчасць чаю лічыцца вышэйшым праяўленнем чайнага мастацтва, увасабленнем канцэпцыі “гун фу” (功夫) – майстэрства, дасягнутага праз доўгую практыку. У японскай чайнай цырымоніі асабліва цэніцца чай, выраблены традыцыйнымі метадамі. Культурнае значэнне Шоў Гун Ча выяўляецца ў захаванні нематэрыяльнай культурнай спадчыны – тэхнік вытворчасці, якія перадаюцца ад майстра да вучня. ЮНЕСКА прызнала традыцыйныя метады вытворчасці чаю ў некалькіх рэгіёнах Кітая аб’ектамі нематэрыяльнай культурнай спадчыны.

1. Класіфікацыя і Паходжанне: Шоў Гун Ча класіфікуецца не як асобны від чаю, а як метад вытворчасці, які прымяняецца да ўсіх асноўных катэгорый: зялёных, белых, жоўтых, улунаў, чырвоных (чорных) і пуэраў. Тэрмін паходзіць ад кітайскіх іерогліфаў 手工 (shǒugōng), дзе 手 азначае “рука”, а 工 – “праца” або “майстэрства”. Канцэпцыя ручной вытворчасці чаю зарадзілася адначасова з самой чайнай культурай у Кітаі больш за 5000 гадоў таму, калі ўсе працэсы апрацоўкі чайнага ліста выконваліся выключна ўручную. Геаграфічна Шоў Гун Ча вырабляецца ва ўсіх традыцыйных чайных рэгіёнах: правінцыях Фуцзянь, Чжэцзян, Юньнань, Аньхой у Кітаі, прэфектурах Сідзуока і Кіёта ў Японіі, Дарджылінгу і Ассаме ў Індыі, а таксама на Тайвані і Шры-Ланцы.