home · article
Сяньчжы Чжу Цзянь
Xiānzhī zhú jiān · 仙芝竹尖
Сяньчжы Чжу Цзянь — высакагорная плоская зялёная гарбата з Эмэйшань, якая мае статус прадукта з нацыянальным геаграфічным указаннем (国家地理标志产品). Яе візітная картка — плоскія лісты колеру «даліннага золата» (谷黄), устойлівы каштанавы водар і доўгая зваротная саладосць.
Сяньчжы Чжу Цзянь — высакагорная плоская зялёная гарбата з Эмэйшань, якая мае статус прадукта з нацыянальным геаграфічным указаннем (国家地理标志产品). Яе візітная картка — плоскія лісты колеру «даліннага золата» (谷黄), устойлівы каштанавы водар і доўгая зваротная саладосць. Гарбата вырабляецца з сыравіны, выгадаванай на вышынях звыш 1500 метраў, што ставіць яе ў шэраг сапраўды высакагорных зялёных гарбат Сычуані, спадчыннікаў шматвяковай эмэйскай чайнай традыцыі.
1. Класіфікацыя і Паходжанне:
- Тып: Зялёная гарбата (неферментаваная). Адносіцца да катэгорыі бянь чао цын (扁炒青, biǎn chǎo qīng) — плоскіх смажаных зялёных гарбат.
- Катэгорыя: Рэгіянальныя гарбаты Кітая з геаграфічным указаннем. Прадукт нацыянальнай геаграфічнай аховы (国家地理标志保护产品, Guójiā dìlǐ biāozhì bǎohù chǎnpǐn), сертыфікацыя атрымана ў 2010 годзе. У прафесійным асяроддзі за гарбатай замацавалася вобразнае мянушка «ізумруд сярод зялёных гарбат» (绿茶中的翡翠, lǜchá zhōng de fěicuì).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Сычуань (四川, Sìchuān), гарадская акруга Эмэйшань (峨眉山市, Éméishān shì). Вырабляецца ў межах усёй тэрыторыі гарадской акругі, з ядром на высакагорных плантацыях гары Эмэйшань.
- Геаграфічныя каардынаты: Прыблізна 29°35′ пн.ш., 103°20′ у.д. (раён Хэйбаошань).
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:
-
Гісторыя: Эмэйшань — адзін з найстаражытнейшых чаявытворчых рэгіёнаў Кітая. Чайная традыцыя гары ўзыходзіць да эпохі Тан (唐, 618–907): «Ча Цзін» (《茶经», «Канон гарбаты») Лу Юя (陆羽, Lù Yǔ) згадвае эмэйскія гарбаты, а будыйскія манахі горных манастыроў выкарыстоўвалі гарбату для медытацыі і прыёму паломнікаў. У эпоху Мін (明, 1368–1644) імператар Хун’у (洪武, Zhū Yuánzhāng) — заснавальнік дынастыі — паводле падання, надаў эмэйскім гарбатам імя «Сяньчжы Чжу Цзянь» і ўключыў іх у лік гунча (贡茶) — ахвяраванняў імператарскаму двару. Гэтае паданне звязвае назву гарбаты з імператарскім прызнаннем, хаця дакументальная верыфікацыя легенды абцяжараная.
У найноўшай гісторыі ключавымі этапамі сталі: 1915 год — гарбата «Сехэчан» (协和昌) чжуланьцзін ча (珠兰精茶) з Эмэйшань атрымала залаты медаль на Сусветнай выставе «Панама-Пасіфік» у Сан-Францыска; 2002 год — заснаванне кампаніі «Эмэйшань Сяньчжы Чжу Цзянь чае» (峨眉山仙芝竹尖茶业公司), якая аб’яднала традыцыйныя тэхналогіі; 2003 год — прысуджэнне міжнароднай узнагароды «Эўрыка» (尤里卡金奖, Yóulǐkǎ Jīnjiǎng) — вышэйшай прэміі ў сферы якасці харчовых прадуктаў; 2010 год — атрыманне статусу прадукта з нацыянальным геаграфічным указаннем; 2023 год — кошт брэнда «Сяньчжы Чжу Цзянь» перавысіў 5 млрд юаняў.
-
Назва:
- «Сянь» (仙) — несмяротны, нябёсны жыхар.
- «Чжы» (芝) — цудадзейная трава, чароўны грыб ліньчжы (знак спрыяльнага прадвесця).
- «Чжу» (竹) — бамбук.
- «Цзянь» (尖) — вастрыё, кончык. Літаральна: «Несмяротная [цудадзейная] трава — вастрыё бамбука». Назва аб’ядноўвае даоскую сімволіку неўміручасці (сянь-чжы) і візуальны вобраз чайнага ліста, восьмага і прамога, як кончык бамбукавай стралы.
-
Культурнае значэнне: Сяньчжы Чжу Цзянь увасабляе шматвяковую чайную традыцыю Эмэйшань — святой будыйскай гары, аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (з 1996 года). Яго сувязь з імператарскім дваром Мін і будыйскімі манастырамі, высакагорнае паходжанне і строгія стандарты вытворчасці надаюць яму статус прэстыжнага рэгіянальнага брэнда. Эмэйшань — адна з чатырох святых будыйскіх гор Кітая (побач з Утайшань, Цзюхуашань і Путашань), і гарбата тут гістарычна была неаддзельная ад храмавага жыцця: манахі вырошчвалі, апрацоўвалі і падносілі гарбату паломнікам як выраз дхармы і гасціннасці. Сяньчжы Чжу Цзянь працягвае гэтую традыцыю, пазіцыянуючыся як гарбата, вартая ахвяравання — ці то імператару, ці то паважанаму госцю. Асабліва цэняцца вясновыя дождынмінскія партыі.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:
- Сорт / Культывар: Асноўны сорт (каля 70 % пасадак) — сычуаньскі сярэднелісты і дробналісты папуляцыйны сорт (四川中小叶群体种, Sìchuān zhōng xiǎo yè qúntǐ zhǒng), таксама званы «лао чуань ча» (老川茶) — «старая сычуаньская гарбата». Гэта Camellia sinensis var. sinensis, кустовага тыпу, з сярэдняга памеру авальнымі лістамі, тоўстымі і мясістымі, з добра развітым апушэннем. Дадатковы культывар — Фудзін Да Бай Ча (福鼎大白茶, Fúdǐng Dà Bái Chá), вядомы высокай ураджайнасцю і выражанымі тыпсамі.
- Збор: Вясновы збор — да Цынмін (清明) для вышэйшых грэйдаў (明前茶, míng qián chá). Утрыманне свабодных амінакіслот у вясновым флешы дасягае ≥4,6 %.
- Стандарт збору: Для вышэйшага грэйда «Сюаньцзянь» — выключна адзіночныя пупышкі (单芽). Для грэйдаў «Хэ» і «Я» — пупышка з адным лісточкам (一芽一叶, yī yá yī yè). На 500 г гатовай гарбаты вышэйшага грэйда патрабуецца каля 35 000 чайных пупышак.
- Патрабаванні да сыравіны: Пупышкі і парасткі павінны быць аднастайнымі, свежымі, без механічных пашкоджанняў і слядоў шкоднікаў. Збор вядзецца ўручную.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:
- Рэгіён: Тэрыторыя ўсёй гарадской акругі Эмэйшань (峨眉山市), правінцыя Сычуань. Ядро вытворчасці — чайная плантацыя Хэйбаошань (黑包山茶场, Hēibāo Shān cháchǎng), размешчаная на вышыні 1500–1800 м у зоне рэліктавага лесу. Каля 40 % чайных садоў Хэйбаошань складаюць дрэвы ўзростам больш за 30 гадоў.
- Вышыня вырастання: 1500–1800 м — значна вышэй, чым у большасці сычуаньскіх зялёных гарбат, што забяспечвае выразную «высакагорнасць» профілю.
- Клімат: Субтрапічны мусонны з горнымі папраўкамі. Сярэднегадавая тэмпература ў зоне плантацый 16–18 °C. Адносная вільготнасць паветра ≥80 %. Колькасць туманных дзён ≥200 у год. Выразны перапад дзённых і начных тэмператур. Высокая вільготнасць і багацце рассеянага святла запавольваюць рост парасткаў, спрыяючы назапашванню амінакіслот, хларафілу і араматычных злучэнняў.
- Глебы: Горныя чырванавата-жоўтыя глебы (红黄壤, hóng huáng rǎng) з магутным гумусавым гарызонтам (≥80 см), кіслай рэакцыяй (pH 4,5–6,5), высокім утрыманнем арганічнага рэчыва (≥3 %). Добра дрэнажаваныя, багатыя мікраэлементамі.
- Экалогія: Лясістасць тэрыторыі дасягае 93 %. Ядро плантацыі размешчана ў зоне водаахоўнага запаведніка. Цалкам забаронена прымяненне хімічных угнаенняў і пестыцыдаў — выкарыстоўваецца толькі арганічнае земляробства. Частка прадукцыі сертыфікаваная па стандартах Еўрасаюза (грэйд «Сюаньцзянь»). Эмэйшань з’яўляецца домам для больш чым 5000 відаў раслін і 2300 відаў жывёл, і чайныя сады арганічна ўпісаныя ў гэтую экасістэму: кусты растуць пад шатамі вечназялёных шыракалістых дрэў і бамбукавых гаяў, якія ствараюць натуральнае зацяненне. Гэтак багатая біясфера забяспечвае натуральны біялагічны кантроль шкоднікаў, што зводзіць патрэбу ў якіх-небудзь апрацоўках да мінімуму.
5. Тэхналогія Вытворчасці:
Сяньчжы Чжу Цзянь адносіцца да плоскіх зялёных гарбат. Адметная рыса вытворчасці — выкарыстанне выключна бамбукавых і драўляных інструментаў на ўсіх этапах (пазбяганне кантакту з металам для прадухілення акіслення), а таксама традыцыйны прыём «чунла мо го» (虫蜡抹锅) — націранне катла воскам для надання лісту бляску.
- Раскладка (摊放 — tān fàng): Свежасабраную сыравіну раскладваюць тонкім слоем на бамбукавых паддоны ў ветраным памяшканні. Вытрымліваюць каля 6 гадзін для выдалення павярхоўнай вільгаці і актывацыі ферментных працэсаў, якія фармуюць папярэднікі водару.
- Фіксацыя зеляніны — «забойства зеляніны» (杀青 — shā qīng): Апрацоўка ў барабаннай жароўні (滚筒杀青, gǔntǒng shā qīng) пры высокай тэмпературы ~280 °C. Інактывацыя ферментаў, захаванне зялёнага колеру, выдаленне сырога травяністага паху.
- Фармаванне (理条做形 — lǐ tiáo zuò xíng): Лісты выкладваюцца і прыціскаюцца ўручную (手工拍压, shǒugōng pāi yā) пры тэмпературы ~80 °C, набываючы характэрную плоскую, простую форму, якая нагадвае кончык бамбука. Усе маніпуляцыі выконваюцца бамбукавымі і драўлянымі інструментамі.
- Ахаладжэнне (摊凉 — tān liáng): Лісты раскладваюць для натуральнага астуджэння, стабілізуючы форму і прадухіляючы «запарванне».
- Фінальная пракалка — хуэйго тысян (辉锅提香 — huī guō tí xiāng): Нізкатэмпературная (~60 °C) павольная пракалка для канчатковага выдалення вільгаці (да ≤6,5 %), замацавання формы і ўзмацнення каштанавага водару.
- Асаблівасці тэхналогіі: Увесь працэс вядзецца ўручную з выкарыстаннем бамбукавых і драўляных інструментаў — метал выключаны для прадухілення акіслення поліфенолаў пры кантакце з жалезам. Традыцыйны прыём «чунла мо го» (虫蜡抹锅) — націранне катла белым воскам — надае лісту характэрны гладкі бляск. Для 500 г гатовай гарбаты вышэйшага грэйда неабходна каля 35 000 асобных пупышак. Уся прадукцыя праходзіць 100 %-ны кантроль на рэшткавыя пестыцыды.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі:
- Знешні выгляд сухога ліста: Плоскія, простыя, роўныя лісты, якія нагадваюць вастрыё бамбукавага парастка. Колер вышэйшых грэйдаў — «даліннае золата» (谷黄, gǔ huáng): цёплы жоўта-зялёны з залацістым адлівам, характэрны для гарбат з адзіночных пупышак. Стандартныя грэйды — зеленавата-жоўтыя. Паверхня гладкая, з лёгкім бляскам ад традыцыйнай апрацоўкі воскам.
- Водар сухога ліста: Устойлівы каштанавы водар (栗香, lì xiāng) — асноўная нота, візітная картка гарбаты. На фоне — чыстая кветкавая свежасць і далікатная «маладая» нота (嫩香, nèn xiāng), уласцівая дождынмінскім гарбатам.
- Водар настою: Каштанавы, насычаны і працяглы, з выяўленай свежай зялёнай нотай. Водар захоўваецца на працягу многіх проліваў.
- Смак: Яркая свежасць (鲜爽, xiān shuǎng) з выразным пераважаннем амінакіслотнай «ума́мі»-падобнай саладосці. Цела сярэдняе, гладкае і шаўкавістае (滑, huá). Горкасць і даўкасць мінімальныя (утрыманне поліфенолаў — 14,7 %, ніжэй за сярэдняе для зялёных гарбат). Доўгі, мяккі зваротны салодкі паслясмак (回甘绵长, huígān mián cháng).
- Колер настою: Далікатна-зялёны, яркі і празрысты (嫩绿明亮, nèn lǜ míng liàng). У дождынмінскіх гарбат — асабліва светлы і «іскрысты».
- Чайнае дно (завараны ліст): Аднастайнае, далікатна-зялёнае, сакавітае. Пупышкі і лісточкі раскрываюцца «букецікамі» (成朵, chéng duǒ), захоўваючы свежы зялёны колер і жывую тэкстуру.
7. Хімічны Склад:
- Поліфенолы (катэхіны): Утрыманне чайных поліфенолаў — каля 14,7 % (ніжэй за сярэдняе для зялёных гарбат, што тлумачыцца высакагорным паходжаннем і раннім зборам). Асноўныя катэхіны: EGCG, EC, ECG. Паніжанае ўтрыманне поліфенолаў адносна амінакіслот вызначае мяккасць і адсутнасць выражанай горкасці.
- Амінакіслоты: Высокае ўтрыманне — ≥4,6 % у вясновых парастках (значна вышэй за сярэдняе для зялёных гарбат). Пераважае L-тэанін, які забяспечвае свежасць, саладосць і рэлаксацыйны эфект.
- Алкалоіды: Кафеін — утрыманне ўмеранае, тыповае для высакагорных вясновых гарбат (арыенціровачна 25–35 мг/г). Прысутнічаюць тэабрамін і тэафілін.
- Вітаміны: Вітамін A (β-каратын) — утрыманне, паводле наяўных дадзеных, на 50 % вышэй за сярэдняе для зялёных гарбат. Вітамін C — высокае ўтрыманне дзякуючы ашчаднай тэхналогіі апрацоўкі. Вітаміны групы B.
- Мінералы: Калій, магній, цынк, марганец, фтор, селен. Магутны гумусавы гарызонт горных чырванавата-жоўтых глеб забяспечвае разнастайны мікраэлементны профіль.
- Хларафіл: Высокае ўтрыманне, абумоўленае працяглым знаходжаннем чайных кустоў ва ўмовах рассеянага асвятлення і воблачнасці.
- Эфірныя алеі: Адказнасць за ўстойлівы каштанавы водар (栗香). Фармуюцца пры фінальнай нізкатэмпературнай пракалцы.
8. Карысныя Ўласцівасці:
-
Антыаксідантнае дзеянне: Поліфенолы гарбаты эфектыўна нейтралізуюць свабодныя радыкалы. Паводле некаторых дадзеных, антыаксідантная актыўнасць чайных поліфенолаў перавышае актыўнасць вітаміна E у 18 разоў.
-
Падтрыманне метабалізму ліпідаў: Катэхіны спрыяюць расшчапленню тлушчаў, падтрымліваючы нармальны ўзровень ліпідаў у крыві.
-
Ахова печані і падтрымка зроку: Высокае ўтрыманне вітаміна A (β-каратыну) спрыяльнае для функцыі печані і здароўя вачэй.
-
Танізавальны эфект: Збалансаванае спалучэнне кафеіну і L-тэаніну забяспечвае мяккую, роўную бадзёрасць без рэзкіх пікаў і спадаў.
-
Ахова ротавай поласці: Фтор і катэхіны ўмацоўваюць зубную эмаль і валодаюць антыбактэрыйным дзеяннем.
-
Падтрымка кагнітыўных функцый: L-тэанін спрыяе расслабленай канцэнтрацыі, паляпшэнню ўвагі і генерацыі альфа-хваляў мозгу.
-
Умацаванне імунітэту: Комплекс вітамінаў C і E, мікраэлементаў і поліфенолаў падтрымлівае ахоўныя функцыі арганізма.
-
Важна: дадзеная інфармацыя носіць азнаямленчы характар і не з’яўляецца медыцынскай рэкамендацыяй.
9. Заварванне:
-
Тэмпература вады: 85–90 °C для шклянога стакана; для вышэйшых грэйдаў (Сюаньцзянь, Тэцзы) дапушчальна зніжэнне да 80 °C. Кіпень звыш 90 °C проціпаказаны — настой жоўкне, выяўляецца горкасць.
-
Колькасць гарбаты: 4 г на 200 мл (суадносіны 1:50).
-
Посуд: Празрысты шкляны стакан — для назірання за «танцам» лістоў і ацэнкі колеру настою. Белая фарфоравая гайвань (盖碗) — для гунфу-стылю, які дазваляе максімальна раскрыць каштанавы водар.
-
Шкляны стакан (玻璃杯泡法):
- Прагрэйце стакан гарачай вадой і зліце.
- Засыпце 4 г гарбаты.
- Заліце вадой 85–90 °C на 1/3 аб’ёму, пакалыхайце стакан для «абуджэння водару» (摇香).
- Даліце ваду да 7/10 аб’ёму.
- Першы настой — 1 хвіліна. Выпівайце да 2/3, затым далівайце гарачую ваду.
-
Гайвань (盖碗泡法):
- Прагрэйце гайвань.
- Засыпце гарбату, правядзіце хуткую прамыўку (润茶, rùn chá) — 5 секунд, зліце.
- Першы проліў — 15–20 секунд, паступова павялічваючы час.
- Вышэйшыя грэйды вытрымліваюць 8–10 проліваў.
-
Заўвагі: Свежеадкрытую гарбату рэкамендуецца вытрымаць 7 дзён у цёмным месцы для «скіду агню» (褪火气, tuì huǒqì) — аслаблення рэшткавага жару ад апрацоўкі. Адкрытую ўпакоўку пажадана выкарыстоўваць на працягу 72 гадзін для захавання пікавага водару. Не рэкамендуецца піць нашча — таніны могуць раздражняць слізістую страўніка.
10. Захоўванне:
- Тэмпература: Аптымальна — халадзільнік, 0–5 °C. Для высакагорных зялёных гарбат нізкатэмпературнае захоўванне крытычна важнае для захавання свежасці, зялёнага колеру і каштанавага водару.
- Тара: Герметычная, непразрыстая. Пераважна вакуумная ўпакоўка з запаўненнем азотам або фальгаваныя пакеты.
- Ворагі гарбаты: Святло (разбурае хларафіл), вільгаць (правакуе акісленне і цвіль), высокая тэмпература (паскарае дэградацыю амінакіслот і араматычных рэчываў), пабочныя пахі.
- Тэрмін захоўвання: Найбольш выразны ў першыя 6 месяцаў. У герметычнай упакоўцы пры 0–5 °C — да 18 месяцаў. Адкрытую ўпакоўку рэкамендуецца выкарыстоўваць на працягу 72 гадзін для максімальнага водару, у цэлым — на працягу 1–2 месяцаў.
11. Кошт і Падробкі:
-
Цэнавая катэгорыя: Гарбата сегментаваная па грэйдах:
- Сюаньцзянь (玄鉴, «Таемнае люстэрка») — арганічная сертыфікацыя ЕС, цалкам ручны збор адзіночных пупышак. Вышэйшая цэнавая катэгорыя.
- Тэцзы (特级) — дождынмінскія адзіночныя пупышкі (≥95 %), плоскія, простыя, колеру «даліннага золата», устойлівы каштанавы водар. Кошт ≥2000 юаняў за цзынь (500 г).
- Першы грэйд (一级) — пупышка з адным раскрытым лісточкам, смак свежы і ўстойлівы. 800–1500 юаняў за цзынь.
- Другі грэйд (二级) — пупышка з двума лісточкамі, чысты водар, добрая ўстойлівасць да заварвання. 400–800 юаняў за цзынь.
-
Як пазбегнуць падробак:
- Набывайце гарбату ў аўтарызаваных дылераў або ў фірмовых крамах. Звяртайце ўвагу на маркіроўку геаграфічнага ўказання (国家地理标志).
- Ацэньвайце знешні выгляд: сапраўдны Тэцзы — роўныя адзіночныя пупышкі, плоскія і простыя, аднастайнага залаціста-зялёнага колеру. Сумесь лістоў рознага памеру або цьмяны колер — прыкмета нізкай якасці ці падмены.
- Водар: каштанавая нота (栗香) павінна быць устойлівай і чыстай, без затхласці або паху цвілі.
- Настой: далікатна-зялёны, празрысты і яркі. Мутнасць, цёмна-жоўты колер — трывожныя сігналы.
- Кошт: падазрона танны «Сяньчжы Чжу Цзянь» — найхутчэй за ўсё, падробка з сыравіны іншага рэгіёна або грэйда.
12. Цікавыя Факты:
- Паводле мясцовай легенды, назва «Сяньчжы Чжу Цзянь» была нададзена самім імператарам Хун’у (朱元璋) — заснавальнікам дынастыі Мін, які ўключыў эмэйскія гарбаты ў лік палацавых ахвяраванняў. Хаця дакументальна пацвердзіць менавіта гэты эпізод цяжка, сувязь Эмэйшань з імператарскім чайным ахвяраваннем дакладная: у эпоху Мін манастыры гары сапраўды пастаўлялі гарбату да двара.
- У 1915 годзе гарбата з Эмэйшань — чжуланьцзін ча пад маркай «Сехэчан» — атрымала залаты медаль на легендарнай Сусветнай выставе «Панама-Пасіфік» у Сан-Францыска, на адным подыуме з маатаем і іншымі сімваламі кітайскага рамеснага майстэрства.
- Ядро плантацый — Хэйбаошань — размешчанае ў зоне рэліктавага лесу з лясістасцю 93 %. Некаторыя чайныя дрэвы маюць каранёвую сістэму глыбінёй да 6 метраў, што дазваляе ім здабываць мінеральныя рэчывы з глыбокіх гарызонтаў горных парод.
- Вытворчасць Сяньчжы Чжу Цзянь вядзецца без кантакту сыравіны з металічнымі інструментамі на ўсіх этапах — выкарыстоўваюцца выключна бамбук і дрэва. Лічыцца, што гэта прадухіляе мікраакісленне поліфенолаў і захоўвае чысціню смаку.
- У 2023 годзе кошт брэнда «Сяньчжы Чжу Цзянь» быў ацэнены ў больш чым 5 мільярдаў юаняў (~700 млн USD), што робіць яго адным з самых дарагіх чайных брэндаў Сычуані.
13. Параўнанне з іншымі зялёнымі гарбатамі:
- Чжу Е Цын (竹叶青, Zhú Yè Qīng): Самы вядомы «сусед» па Эмэйшань. Абедзве гарбаты — плоскія зялёныя з аднаго рэгіёна, але ёсць істотныя адрозненні: Чжу Е Цын вырошчваецца на меншых вышынях (800–1200 м) і мае яркі ізумрудна-зялёны колер; Сяньчжы Чжу Цзянь — высакагорнейшая (1500–1800 м), з характэрным залаціста-жоўтым адценнем вышэйшых грэйдаў. Водар Чжу Е Цын — больш кветкавы; Сяньчжы Чжу Цзянь — больш каштанавы. Чжу Е Цын — зарэгістраваны гандлёвы знак адной кампаніі; Сяньчжы Чжу Цзянь — прадукт з геаграфічным указаннем.
- Мэндын Гань Лу (蒙顶甘露, Méngdǐng Gānlù): Знакамітая сычуаньская зялёная гарбата з Мэндыншань, але скручаная (не плоская). Смак Гань Лу больш «нефрытавы» і мяккі, з дамінуючай кветкавай нотай. Сяньчжы Чжу Цзянь — больш структурны, з выразным каштанавым акцэнтам.
- Сі Ху Лун Цзін (西湖龙井, Xīhú Lóngjǐng): Эталон плоскіх зялёных гарбат. Лун Цзін — з Чжэцзяна, вырошчваецца на меншых вышынях (100–300 м), мае больш шырокую «пласціністую» форму ліста і больш яркі абсмажаны водар. Сяньчжы Чжу Цзянь — вышэй, вастрэй і танчэй, з больш мяккім, амінакіслотным профілем.
- Тайпін Хоу Куй (太平猴魁, Tàipíng Hóu Kuí): Плоская зялёная гарбата з Аньхоя, але значна буйнейшая (лісты да 5–7 см). Тайпін Хоу Куй — магутная і архідэйная; Сяньчжы Чжу Цзянь — кампактнейшая, танчэйшая, з акцэнтам на каштанавую ноту і высакагорную свежасць.
У заключэнне:
Сяньчжы Чжу Цзянь — адна з тых гарбат, якія раскрываюць тэруар з дакументальнай дакладнасцю: залацістае адценне пупышак, якія набраліся сілы на вышыні 1500 метраў у аблоках Эмэйшань, устойлівы каштанавы водар, народжаны бамбукавымі інструментамі і павольным агнём, і доўгая, цёплая саладосць паслясмаку, у якой чуваць мінеральную глыбіню горных глеб. Гэта гарбата для тых, хто шануе не столькі гучнае імя, колькі сапраўднасць — і гатовы шукаць яе ў спакойнай засяроджанасці гайвані, проліў за пролівам.